Wat is een geneesmiddelenreactie (Toxicodermie)?  

Reactie op een geneesmiddel kunnen optreden in het hele lichaam. Het is een zeer ingewikkeld onderwerp. Ieder geneesmiddel kan een andere huidreactie geven, waardoor het soms lastig kan zijn een goede diagnose te stellen. Met onderstaande informatie proberen we u te helpen, wanneer u aan een geneesmiddelenreactie moet denken. Uit onderzoek is namelijk gebleken dat van alle patiënten die denken dat ze een geneesmiddelenreactie hebben, uiteindelijk maar 10% ook echt een geneesmiddelenreactie heeft. Bij de overige 90% gaat het vaak om andere huidziekten, die ten onrechte toegeschreven worden aan het geneesmiddelengebruik. Neem daarom altijd contact op met uw arts die u kan helpen bij de juiste diagnose.

We beperken ons hier alleen tot de meest voorkomende reactie van de huid, het maculopapuleus exantheem. Bij geneesmiddelen reactie zijn er vaak rode vlekjes en bultjes verspreid over het hele lichaamDeze uitslag kan erg jeuken, maar dit hoeft nietWanneer moet u denken aan een geneesmiddel allergie:

  • Als de uitslag over het hele lichaam of met name op de romp aanwezig is (zelden zit een geneesmiddel reactie alleen op armen, benen of in het gezicht).
  • Bij eerste keer inname van de eerste keer van het geneesmiddel een zichtbare huiduitslag rond de 7-14 dagen (maximaal 21 dagen). Het kan dus zijn dat het geneesmiddel al gestopt is voordat de huiduitslag optreedt.
  • Bij inname van de tweede keer van het medicijn of frequentere innam kan de reactie al binnen 2 dagen optreden.
  • Na staken van de medicijnen verdwijnen in ongeveer 1-2 weken de plekken spontaan. Er treedt dan over het hele lichaam vervelling op. Eventuele kleurverschillen die overblijven trekken langzaam weer helemaal weg.  

Heeft u jeuk zonder huiduitslag, dan is het zeer onwaarschijnlijk dat de jeuk door een geneesmiddel veroorzaakt wordt. 


BELANGRIJK: Gaat uw uitslag gepaard met benauwdheid, koorts, verdikking van uw lymfeklieren, pijn aan de huid of ontstoken slijmvliezen, wacht niet! En neem direct contact op met uw huisarts.  

Welke medicijnen kunnen een geneesmiddelenreactie geven?  

Wat veel mensen niet weten, is dat alle tablet medicijnen een reactie kunnen geven. Dit betekent: 

  •  Geneesmiddelen: alle geneesmiddelen maar een aantal bekenden zijn;
    • Antibiotica;
    • NSAIDs (groep medicijnen waaronder ibuprofen, diclofenacnaproxen);
    • Anti-epileptica;
  • Voedingspreparaten;
  • Vitaminen;
  • Homeopathische middelen; 

Let op: ook de middelen die vrij verkrijgbaar zijn bij de drogist kunnen een reactie geven. 

Hoe weet ik of ik een geneesmiddelenreactie heb? 

Het is belangrijk om zeker te weten of u een reactie heeft gehad op een bepaald middel. Neem altijd contact op met uw arts als u denkt allergisch te zijn voor een geneesmiddel.  
Dit is belangrijk om 2 redenen: 
– Ieder middel hoort bij een groep medicijnen (als voorbeeld: amoxicilline hoort bij de groep penicillinen). Dat betekent bij een allergie voor amoxicilline, alle penicillinen niet meer gebruikt kunnen worden. Krijgt u per ongeluk een medicijn voorgeschreven van de groep waar u mogelijk allergisch voor bent, dan kunt u weer een huiduitslag hiervan krijgen. 
– Doordat u bij een allergie niet allergisch voor 1 medicijn bent, maar vaak voor een groep medicijnenvallen er veel medicijnen af die u niet meer mag gebruiken. Het kan lastig zijn om een goed alternatief te vinden. Het is dus niet zomaar een notitie in uw dossier dat u allergisch bent, maar uw arts kan ook voor een uitdaging komen te staan om een goed vervangend medicijn te vinden. Dat is geen probleem, maar dat is het wel belangrijk om zeker te zijn dat u ook echt een allergische reactie gehad heeft.

Zelfzorgadviezen

Neem altijd contact op met uw arts als u denkt allergisch te zijn voor geneesmiddelen. Neem een overzicht mee van alle medicijnen en tabletten die u gebruikt. Noteer daarbij:

  1. Wanneer u de tablet gestart bent.
  2. Hoe lang u de tabletten ingenomen heeft. 
  3. Vraag eventueel na bij uw apotheek of uw medicatie recent is aangepast, denk daarbij aan het merk of de dosering.
  4. Wanneer uw huiduitslag (klacht) begonnen is en wat voor klachten u daarvan heeft.
  • Heeft u een bewezen geneesmiddel allergie, geef dit altijd bij alle artsen door en ook bij uw eigen apotheek zodat u niet per ongeluk weer een reactie krijgt.
  • Sommige patiënten ervaren klachten van veel verschillende medicijnen die ze gebruiken. Help uw arts en maak een overzicht van alle medicijnen zoals hierboven beschreven (1 t/m 4). Zo nodig kan u verwezen worden om met testen een eventuele allergie op te sporen 

Wat kan de arts voor u betekenen? 

Uw arts kan met u kijken welke tablet het meest waarschijnlijk de allergische reactie veroorzaakt. Het is niet altijd mogelijk om op basis van het huidbeeld een diagnose te stellen. Zo nodig kan met aanvullend onderzoek (een stansbiopt) een medicijn reactie bewezen worden.  Ook kan het lastig zijn om zeker te weten welk medicijn verantwoordelijk is voor uw huidreactie, zo nodig kan dit in het ziekenhuis onderzocht worden.